PERİYODİK CETVEL

 

Periyodik Tablo 

·        Atomlar periyodik cetvelde atom numaralarına (proton sayısı) göre sıralanırlar.

·        Periyodik cetveldeki yatay sıralara periyot , düşey sıralara grup denir.

·         A ve B olmak üzere iki ana grup vardır.Her grubun 8 tane alt grubu vardır.Ancak  8-B grubu 3 gruptan oluşmuştur.Bu nedenle B grubu 10 gruptan oluşmuştur.

·         B grubu 4.periyotta başlar.

                  Lantanitler 6. periyotta

                  Aktinitler  7. periyotta başlar.

·         Periyodik cetvel 4 farklı bloktan oluşur. 

·        Atomun elektron dizilişinde görülen en büyük  (n) sayısı (baş kuantum sayısı) elementin bulunduğu periyodu gösterir.Eğer en son elektronlar s veya p orbitallerinde bulunuyorlarsa  A grubu elementidir.

 

 

·         Eğer bir elementin elektron dizilişi d veya f orbitallerinde bitiyorsa B grubu elementidir.

 

 

 

 s2d1           3B             s2d6   

s2d2           4B             s2d7       8B               

s2d3           5B             s2d8

s2d4           6B            s2d9       1B

s2d5           7B             s2d10    2B  

       Aynı grupta bulunan elementlerin değerlik elektron sayıları aynı  olduğundan kimyasal özellikleri   benzerlik gösterir. 

·       Aynı periyotta bulunan elementlerin enerji düzeyleri aynıdır.

·       Metaller bileşik oluştururken kendilerine göre bir üst periyotta bulunan soygazlara benzerler. Ametaller ise negatif yüklü değerlik aldıklarında kendileriyle aynı periyotta bulunan soygaza benzerler.Ancak maksimum pozitif değerlik aldıklarında kendisine göre bir üst periyotta bulunan soygaza benzerler.

PERİYODİK ÖZELLİKLER

Yukarıdan aşağıya

Soldan sağa

Atom çapı artar

Atom çapı azalır

İyonlaşma enerjisi azalır

İyonlaşma enerjisi artar   *

Metallerde aktiflikartar( Metalik özellik-Elektropozitiflik )

Metalik aktiflik azalır( Metalik özellik-Elektropozitiflik )

Ametalik özellik azalır (Elektron ilgisi ve elektronegatiflik)

Ametalik özellik artar (Elektron ilgisi ve elektronegatiflik)

Oksitlerin  asidik karakteri azalır

Oksitlerin  asidik karakteri artar

 Oksitlerin Bazik karakteri artar

 Oksitlerin Bazik karakteri azalır

Atom numarası ve kütle numarası artar *

Atom numarası ve kütle numarası artar *

 ·         Atom numarası periyodik cetvelde hem yukarıdan aşağıya hem de soldan sağa doğru artar.

·         Metallerin erime ve kaynama noktaları  periyodik cetvelde yukarıdan aşağıya azalır ,soldan sağa artar.

 

Atom ve İyon Çapı :

·         Elektron sayısının dağılımı yapıldığında yörünge sayısı fazla olanın yarıçapı büük olur.

·         Yörünge sayısı eşit olduğunda proton sayısı az olanın coulomb çekimi az olacağından atom yarıçapı daha büyük olur.                           

·         Eğer bir atom elektron alırsa , çekirdek yükü elektron sayısından daha az olacağından her elektronadüşen çekim etkisi azalır.Bu durumda iyonun çapı nötr haline göre daha büyük olur. Buna göre + yük sayısı arttıkça atom çapı küçülür ,- yük sayısı arttıkça iyon çapı büyür.

                             

·         İyonların yörünge sayısı ve elektron sayısı aynı olduğunda proton sayısı küçük olanın yarıçapı büyük olur.

·         Periyodik cetvelde bir periyotta soldan sağa doğru gidildikçe atom hacmi küçülür.

·         Periyodik cetvelde bir grupta yukarıdan aşağıya inildikçe atom hacmi büyür.

 İyonlaşma Enerjisi :                Gaz halindeki nötr bir atomun son yörüngesinden bir elektron koparmak için gerekli olan enerjiye I. İyonlaşma enerjisi , ikinci bir elektronu koparmak için gerekli enerjiye II. İyonlaşma enerjisi denir. (Endotermik)

 

X(g)     +   Eİ ®  X+1(g)         Kullanılan enerji I.iyonlaşma enerjisidir.( Eİ1 )

X+1(g)  +   Eİ ®  X+2(g)         Kullanılan enerji II.iyonlaşma enerjisidir.( Eİ2 )

X+2(g)  +   Eİ ®  X+3(g)         Kullanılan enerji III.iyonlaşma enerjisidir.( Eİ3 )

 

·         Bütün atomlarda Eİ1 <2 <3 <...........Eİn

Çünkü,birden sonra ki elektronlar nötr bir atomdan değil , + yüklü bir iyondan koptuğu için elektronlar daha önce kopmuş olan elektronların sayısı kadar + yük fazlası ile elektronları çekeceği için atom çapı küçülecek ve elektron koparmak güçleşecektir. 

·         İyonlaşma enerjisi periyodik cetvelde soldan sağa doğru artar.Ancak küresel simetriden dolayı

  2A > 3A , 5A > 6A olur.  Buna göre sıralama 1A < 3A < 2A < 4A < 6A < 5A < 7A < 8A    şeklinde olur.

·         Elektron düzenindeki küresel simetriye geçişten dolayı 1A grubunun II.iyonlaşma enerjisi , 2A

grubunun III.iyonlaşma enerjisi...........en büyüktür.

 Elektron İlgisi :                Bir element dışarıdan bir elektron aldığında açığa çıkardığı enerjidir. ( Ekzotermik ) Ametallik özellik arttıkça elektron ilgisi de artar.Atom ne kadar küçükse , elektrona çekirdek yükünün etkisi o kadar büyük olur. Bu durumda elektron ilgisi de artar.

Elektron İlgisi karşılaştırılırken ;

·         Ametallerin son yörüngesindeki elektron ne kadar fazla ise elektron ilgisi de o kadar fazladır.

·         Son yörüngelerindeki elektron sayıları eşit ise yörünge sayısı az olanın elektron ilgisi daha fazladır.

 

 Elektronegatiflik:

Bir molekülde aralarında bağ bulunan her bir atomun bağ elektronlarını birbirine göre çekme kabiliyetidir.

·         Çap küçüldükçe elektronegatiflik artar.

·         Periyodik tabloda aynı periyotta sağa doğru gidildikçe ve aynı grupta yukarı doğru çıkıldıkça elektronegatiflik artar.

 

Aktiflik:

Elementlerin  reaksiyona girme isteğine aktiflik denir.

·         Metaller elektron vererek reaksiyona girdiği için elektron verme kabiliyeti büyük olan metal daha aktif metaldir.Periyodik cetvelde metaller bölümünde sola ve aşağıya doğru metalik aktiflik artar.          (Atom Çapının arttığı yön)

·         Ametaller elektron alarak reaksiyona girdiği için elektron alma kabiliyeti büyük olan ametal daha aktif ametaldir.Periyodik cetvelde ametaller bölümünde sağa ve yukarıya doğru ametalik aktiflik artar.   (Atom çapının azaldığı yönler)

 

 I A GRUBU  ( Alkali Metaller )  :

H ,Li , Na , K , Rb , Cs , Fr

I.                     Değerlik elektron sayıları 1’ dir.Bileşiklerinde daima  +1 değerlik alırlar.

II.                   Elektron dağılımları ns1 ile biter. S bloğu elementidirler.

III.                 Atom numaraları kendilerine en yakın soy gazdan 1 fazladır.

IV.                 Bütün bileşikleri suda iyi  çözünür.

V.                   En aktif metallerdir.Su ve sulu asitlerle şiddetle tepkime vererek H2 gazı çıkarırlar.

VI.                 En aktif metaller olmalarından dolayı serbest halde bulunmazlar.Bileşik yapısındadırlar.

VII.               Hidroksitleri ve oksitleri kuvvetli baz özelliği gösterir.

VIII.             Atom numaraları arttıkça erime ve kaynama noktaları düşer ve yoğunlukları azalır.

IX.                Hidrojen metal olmamasına rağmen elektron dizilişinden dolayı bu gruba yerleştirilmiştir.

II A  GRUBU ( Toprak Alkali Metaller ) :

Be , Mg , Ca , Sr , Ba , Ra

I.                     Değerlik elektron sayıları 2’ dir.

II.                   Bileşiklerinde daima  +2 değerlik alırlar.

III.                 Tabiatta bileşikleri halinde bulunurlar.

IV.                 Hidroksitleri ve oksitleri bazik özellik gösterir.

V.                   Grupta aşağıya doğru inildikçe erime ve kaynama noktası düşer ve sertlik azalır.

VI.                 Bazı bileşikleri suda az çözünür.

 

III A GRUBU  Toprak Metalleri

IV A GRUBU  C Grubu

V A GRUBU   N Grubu

VI A GRUBU O Grubu

 

VII A GRUBU  ( Halojenler ) :

F , Cl , Br , I , At

I.                     Atom numaraları soy gazlardan 1 eksiktir.

II.                   Değerlik elektron sayıları 7 dir.

III.                 Tabiatta moleküller ( diatomik) yapıda bulunurlar.

IV.                 Metallerle yaptıkları bileşiklere tuz denir.

V.                   F sadece  -1 değerlik alır, diğerleri –1 ile +7 arasındaki değerlikleri alabilirler.

VI.                 Hidrojenle oluşturdukları bileşikleri  asit olup asitlik kuvvetleri  yukarıdan aşağıya artar.

VII.               Atom numaraları arttıkça erime noktaları, kaynama noktaları ve öz kütleleri artar.(F’ dan I’ da doğru moleküller arası çekim kuvveti arttığından)

VIII.             En aktif ametallerdir.

 

VIII A GRUBU ( Soygazlar ) :

I.                     Serbest halde , tek atomlu renksiz gaz halinde bulunurlar.

II.                   Değerlik orbitalleri dolu olduğu için hiçbir elementle bileşik oluşturmazlar.

III.                 Oda sıcaklığında hepsi gazdır.

IV.                 He hariç son yörüngeleri p6 ile biter.Değerlik elektron sayıları 8 dir.

V.                   Aynı periyotta I.iyonlaşma enerjileri en yüksektir.

 

B GRUBU  ( Geçiş Elementleri ) :

I.                     Hepsi metaldir.

II.                   Ağır metaller olarak adlandırılırlar.

III.                 Bileşikleri genellikle renklidir.

IV.                 Birden fazla pozitif değerlik alabilirler.

      

 

     

 GERİ
.